کود NPK چیست؟
به هر نوع ماده معدنی یا آلی یا بیولوژیک که دارای عناصر غذایی باشند و به خاک یا بافت گیاهان اضافه میشود و باعث بالا بردن حاصلخیزی خاک و همچنین با تیمار گیاهی باعث افزایش عملکرد کیفی و کمی محصول شود؛ کود اطلاق می شود.
برای آنکه خاک از لحاظ مواد غذایی متعدد دچار کمبود نباشد، استفاده از کود بسیار مفید است. کودها به چند دسته تقسیم می شوند که عبارتند از:
- شیمیایی
- آلی یا ارگانیک
- بیولوژیک یا زیستی
NPK چیست؟
NPK به ترتیب علامت اختصاری عناصر نیتروژن فسفر و پتاسیم است. عناصر ازت، نیتروژن، فسفر و پتاسیم بیش از سایر عناصر به عنوان کود مصرف می شوند، زیرا نیاز گیاهان به سه عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم بیشتر از عناصر دیگر است. به کودهایی که مجموعه عناصر فوق را با هم و به نسبت دارا باشند کود NPK یا کامل گفته می شود.
اعداد روی بسته های کود NPK
این اعداد به همان ترتیبی که بیان می شوند نشان دهنده درصد عناصر NPK هستند. برای مثال کود NPK 15-5-30 از این عناصر تشکیل شده است:
۱۵ درصد N (نیتروژن)
۵ درصد P (فسفر)
۳۰ درصد K (پتاسیم)
بعضی از شرکت ها روی بسته بندی کود های خود بعد از اعداد، حروف NPK+TE را درج می کنند که مخفف کلمه Trace Element به معنی عناصر کم مصرف است یعنی غیر از عناصر پر مصرف ( ازت، فسفر، پتاسیم) عناصر کم مصرف ( آهن، روی، منگنز، مس و بر ) نیز در کودهای NPK استفاده شده است.
کود NPK با تامین عناصر اصلی مورد نیاز گیاه نقش مهمی در رشد بخشهای مختلف آن ایفا می کند تاثیرات این عناصر را می توان به شرح زیر خلاصه کرد:
عنصر ازت یا نیتروژن (N) :
این عنصر در رشد رویشی گیاه بسیار موثر است و مهمترین عامل رشد محسوب می شود و نقش انکارناپذیر در افزایش رشد برگ ها در گیاهانی که در آغاز رشد هستند ایفا میکند؛ و همچنین برای تولید اسیدهای آمینه و پروتئین لازم است که موجب افزایش تولید میوه و دانه می گردد. ازت جزء مهمی از مولکولهای کلروفیل را تشکیل میدهد. ازت به صورتهای نیترات، یون آمونیوم و اوره قابل جذب گیاه است.
عنصر فسفر (P) :
فسفر بعد از نیتروژن مهمترین عنصر غذایی ضروری و پرمصرف مورد نیاز گیاه بوده و مهمترین نقش آن در تولید و انتقال انرژی است. فسفر در انتقال انرژی در درختان میوه و همچنین خواص ژنتیکی گیاه نقش دارد.
مهمترین عامل در روند صحیح فتوسنتز برای گیاهان محسوب می شود و همچنین عامل مهم برای ریشه زایی بهتر و زیاد شدن شکوفه و بهبود گلدهی در گیاهان می باشد.
وجود فسفر در گیاهان باعث میشود تا توان مقابله آنها تنش های محیطی افزایش یابد.فسفر در میزان جذب عناصر کم مصرف فلزی توسط ریشه گیاه نیز نقش دارد و میزان جذب این عناصر را افزایش می دهد.
کمبود فسفر و رشد گیاه را به شدت محدود می کند و تشکیل میوه متوقف می شود. غالباً درصد فسفر کودهای شیمیایی را به صورت درصد اکسید فسفر (p2o5) ذکر می کنند.
عنصر پتاسیم (K) :
عنصری است که بر روی عملکرد کلی گیاه اثر مثبت دارد. این عنصر برای سنتز و انتقال مواد مغذی در گیاه لازم بوده و در رفع آثار سوء عدم تعادل بعضی از عناصر غذایی گیاه در خاک کمک می کند و همچنین در تنظیم فعالیت جذب آب موثر است. مقاومت گیاهان را در برابر کم آبی و خطر سرمازدگی و در برابر آفات و بیماریها افزایش می دهد. کیفیت و خاصیت انبارداری محصولات باغی را افزایش می دهد. پتاس در گیاهان زینتی برای گلدهی و درختان میوه به درشت شدن میوه و رنگ انداختن میوه کمک می کند. پتاسیم به عنوان ماده مغذی کیفیت شناخته می شود. شدت نور را کنترل و عمل فتوسنتز را تشدید می کند و راندمان آب آبیاری را افزایش می دهد.
درصد پتاسیم کودهای شیمیایی و آلی را به صورت درصد پتاسیم محلول در آب k2o ذکر می کنند.
مزایای استفاده از کودهای کامل NPK
- کاملا محلول در آب
- قابل استفاده در انواع سیستم های آبیاری
- مناسب جهت استفاده در همه محصولات باغی و زراعی، صیفی جات و گیاهان آپارتمانی
- قابل استفاده به صورت محلول پاشی
- قدرت جذب بالایی دارد و به راحتی توسط گیاهان جذب می شود.
- افزایش کیفیت و کمیت محصول
- قابلیت اختلاط با اکثر حشره کش ها و قارچ کش ها را دارد. (قبل از اختلالات تست اختلاط پذیری انجام شود.)
کودهای ریز مغذی (Micronutrient Fertilizer)
کودهای ریز مغذی حاوی ترکیباتی هستند که هر یک به نوعی سلامت گیاهان و محصولات کشاورزی را ارتقا می دهند. این کودها برای تامین عناصری مانند روی، مس، منگنز، آهن، مولیبدن و غیره بسیار حائز اهمیت هستند. کودهای NPK معمولاً به عنوان حامل ریزمغذی ها مورد استفاده قرار می گیرد.
استفاده از ریز مغذی ها با کودهای NPK یک روش مناسب برای کاربرد است و امکان توزیع یکنواخت تر با تجهیزات کاربردی معمولی را فراهم می کند. هزینه ها نیز با حذف یک برنامه جداگانه کاهش می یابد.
ترکیب شیمیایی و درصد خلوص کودهای مختلف حاوی یک عنصر، بسیار متفاوتند. این تفاوت ها بر مورد مصرف، نحوه پخش، زمان کود دهی و اثربخشی کودها تاثیر بسیار مهمی دارند. بنابراین شناخت کافی از انواع کودهای شیمیایی قبل از انتخاب و یا مصرف آنها ضرورت دارد.
عرضه انواع کود شیمیایی در زمان مقرر آن، می تواند نیازهای بسیاری از کشاورزان که قصد داشتن محصول سالم، بدون آفت و بیماری و پر رونق را دارند، فراهم نماید.
یعنی شما باید وقتی که محصول به کود نیاز دارد، آن را به گیاه منتقل کنید؛ در غیر اینصورت بی نتیجه و بی اثر خواهد بود.